السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)

590

البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)

به صيغه فعل ماضى تلاوت نموده است ولى هيچ‌يك از اين قرائت‌هاى شاذ و غير معروف ، قابل توجه و داراى اعتبار نيست و اكثر دانشمندان علم قرائت آن را « مالك » به شكل فاعل و يا « ملك » به شكل كتف خوانده‌اند و اين دو مشهورترين و صحيح‌ترين قرائت است . كدام يك از آن دو قرائت بهتر است ؟ گفتيم كه قرائت‌هاى مختلفى در كلمهء « مالك » وجود دارد و از همه مشهورتر و صحيح‌تر دو قرائت « مالك » و « ملك » است ولى در انتخاب و ترجيح يكى از اين دو قرائت بر ديگرى بسيار سخن گفته‌اند : ( 1 ) - گاهى مىگويند : « مالك » صحيح‌تر است ، به دليل آن كه مفهوم آن وسيع‌تر و عمومىتر از مفهوم « ملك » است ، مثلا اگر گفته شود فلان شخص مالك قوم است از اين جمله استفاده مىشود كه او علاوه بر حق ملكيّت و مالكيّت كه مفهوم اصلى كلمه است ، سلطنت و پادشاهى نيز بر آنان دارد ولى اگر بگويند : فلانى ملك قوم است ، از اين جمله تنها سلطنت و پادشاهى كه مفهوم اصلى خود كلمه مىباشد ، استفاده مىشود نه حق مالكيت . به عبارت ديگر ، مالك شامل مفهوم « ملك » مىباشد ، ولى « مالك » شامل مفهوم « ملك » نيست . گروه ديگرى مىگويند كه : قرائت « ملك » از « مالك » بهتر است ، به دليل اين كه كلمه « مالك » غالبا به سوى زمان اضافه نمىشود بلكه كلمهء « ملك » است كه به سوى زمان اضافه مىگردد ، مثلا مىگويند : « ملك العصر » يا « ملوك الاعصار المتقدّمة » . بنابراين ، قرائت « ملك » در اين مورد كه به سوى زمان و « يوم الدّين » اضافه شده است ، رجحان و برترى دارد . اين بود نمونه‌اى از استدلال طرفين كه در ترجيح و انتخاب يكى از اين دو قرائت به آن‌ها تمسك و استناد مىكنند ، ولى به عقيدهء ما اين بحث فايده مهمى ندارد و اساسا در قرائت‌هاى معروف برترى قرائتى بر قرائت ديگر و انتخاب يكى از آن‌ها امكان‌پذير نيست ، زيرا اگر اين قرائت‌ها با تواتر و نقل‌هاى پياپى و يقين‌آور از پيامبر ( ص ) ثابت باشند ، همهء آن‌ها جنبه قرآنى پيدا مىكنند و تفاوتى در ميان آيات و كلمات قرآن نيست و اگر اين قرائت‌ها از راه تواتر ثابت نباشد - چنان كه حق هم همين است - « 1 » در اين صورت اگر ترجيح و امتياز يك قرائت سبب قطع به بطلان قرائت ديگر شود ، تحقيق در امتيازات قرائتى بر قرائت ديگر و انتخاب يكى از آن‌ها مانعى ندارد ،

--> ( 1 ) اين بحث در بخش قرائات گذشت .